میرزا حسن رُشدیه/بنیان‌گذار اولین مدرسه نوین ایران

باپیرمعارفایران
در عصر ناصری

زاده 1229 ق. در تبریز- وفات او در 1323 ق. در قم

عصر ناصری،عصر بیدادی و عصر بیداری، عصر ترجمهو نشر جراید، عصر حرکت‌های سیاسی و اجتماعی، مبارزه با فقر و جهل و ظلم و بی ‌قانونیکه تیغِ برّای جامعه آن روزگار بود، عصری که تا بُنِ دندان در لجنزار فساد وعقب‌ماندگی غوطه می‌خورد و طبعآ اندک افراد منورالفکر دنیادیده سردوگرم چشیدهروزگار برای نجات مملکت  خود دست به اقدامات روشنگرانه می‌زدند و امیدوار بودند کهبتوانند بهتر زمینه‌های این گونه نهضتی را فراهم کنند و شوری در دل مردم مظلومِستمدیده و محروم از مزایای انسانی برانگیزند تا شاید با اتحاد و هماهنگی درجنبه‌های مختلف اجتماعی، سیاسی، فرهنگی حرکتی سازنده انجام دهند.
نشر افکارسیاسی، تأسیس روزنامه‌ها، مبارزات اجتماعی ــ سیاسی، که سرانجام به انقلاب مشروطهمنجر شد، ندای آزادی و حرّیت و مساوات را بر زبانها جاری ساخت و هوای تازه‌ای درکالبد روح و جان کشور دمید. در این میان، سهم مرحوم میرزاحسن رشدیه ستودنیاست.
وی در خانواده‌ای روحانی و خوشنام، در محله چرنداب تبریز متولد شد. پدرشحاج‌میرزامهدی تبریزی و مادرش سارا خانم، نوه صادق‌خان شقاقی بود. او در ناز و نعمتنبالید؛ برخاسته از طبقه متوسطی بود که درد جامعه را با رگ و پوست خود درک کردهبودند. بچه‌سال بود که راهی مکتبخانه شد تا سواد آموزد و در میان همسالان سر وسرّی پیدا کند.

میرزاحسنرُشدیهدر اوان کودکی، در مدتی کوتاه، به جهت هوش و ذکاوت خلیفهمکتبخانه شد ـــ مکبتخانه‌ای که درسِ محبت نمی‌آموخت و آن‌قدر فلک‌اندازی‌ها روحلطیف و حساس خلیفه کوچک را می‌آزرد که او نیز، چون دیگر کودکان  در آن روزگاران، باخود زمزمه می‌کرد :

چهارشنبه کنم فکری
پنج‌شنبه کنم شادی
جمعه میکنمبازی
ای شنبه ناراضی
پاها فلک اندازی
چوب‌های آلبالو
پاهایخون‌آلود

و از روی اجبار راهی مکتبخانه می شد..

از پیشنمازیتا تحصیلدر بیروت

میرزاحسن، از همان اوان جوانیخود را برای امر خطیری آماده ساخت. به‌زودی ، مقدّمات علوم عربی و احکام و فقه رافراگرفت و پیشنماز یکی از مساجد تبریز شد. اما، سرانجام تجربه تلخ مکتب و درسبی ‌مهری ، روح پُر احساس میرزاحسن را آشفته نمود و جذب پدیده‌های نوظهور جهان نوینشد. از آن جمله، به مطالعه روزنامه‌های وقت رو آورد. روزنامه‌های اختر، ثریا،حبل‌المتین تحولی در فکر و اندیشه وی ایجاد کرد. او، همچنین، با تحولاتی که درتعلیم و تربیت و تأسیس مدارس و مؤسسات علمی و دانشگاه‌های کشورهای دیگر صورتمی‌گرفت، آشنا شد. سپس در سال 1297 ق به قصد تحصیل راهی بیروت شد و در دارالمعلمینبیروت به تحصیل پرداخت. پس از فراغت به عثمانی سفر کرد و پس از بازدید از مدارسآن‌جا به ایروان رفت.

تأسیس

/ 0 نظر / 35 بازدید